Oudengels alfabet

Het Oudengelse alfabet werd ongeveer van de 7e tot de 12e eeuw gebruikt om Engels te schrijven. Het bevat letters zoals ash, eth, thorn en wynn.

31 lettervormen · ca. 7e–12e eeuw n.Chr.

A

a · /ɑ/

A met macron

ā · /ɑː/

Ash

æ · /æ/

Historisch een ae-ligatuur, gebruikt als afzonderlijke klinkerletter in het Oudengels

Ash met macron

ǣ · /æː/

B

b · /b/

C

c · /k ~ tʃ/

Meestal k; in sommige contexten uitgesproken als ch

D

d · /d/

Eth

ð · /θ ~ ð/

Gebruikt voor th-klanken en vaak uitwisselbaar met thorn

E

e · /e/

E met macron

ē · /eː/

F

f · /f ~ v/

Kon tussen stemhebbende klanken als v klinken

G

g · /ɡ ~ j ~ ɣ/

Kon afhankelijk van de context g, y of een fricatief weergeven

H

h · /h ~ x ~ ç/

Aan het begin meestal h; na sommige klinkers een fricatief

I

i · /i/

I met macron

ī · /iː/

L

l · /l/

M

m · /m/

N

n · /n/

O

o · /o/

O met macron

ō · /oː/

P

p · /p/

R

r · /r/

S

s · /s ~ z/

Kon tussen stemhebbende klanken als z klinken

T

t · /t/

Thorn

þ · /θ ~ ð/

Gebruikt voor th-klanken en vaak uitwisselbaar met eth

U

u · /u/

U met macron

ū · /uː/

Wynn

w · /w/

Geeft w weer en wordt in moderne uitgaven vaak als w afgedrukt

X

x · /ks/

Y

y · /y/

Gaf een geronde voorklinker weer, anders dan de y in het moderne Engels

Y met macron

ȳ · /yː/

Geschiedenis

Vroeg Oudengels werd ook met Angelsaksische runen geschreven. Het Latijnse schrift werd dominant nadat het christendom zich vanaf de 7e eeuw door Engeland verspreidde. Ash, eth, thorn en de runenletter wynn werden gebruikt voor klanken die niet gemakkelijk door het basisalfabet konden worden weergegeven.

De Oudengelse spelling was nooit volledig uniform. Moderne uitgaven vervangen wynn vaak door w en voegen macrons of punten toe, zoals in ā, ċ en ġ, om lezers te helpen; deze tekens waren geen vast onderdeel van het middeleeuwse alfabet.

Bronnen

De lettervormen volgen Unicode; de klankwaarden weerspiegelen gangbare beschrijvingen van de Oudengelse fonologie.