Hệ thống chữ viết
Bảng chữ cái tiếng Anh cổ
Tiếng Anh cổ điều chỉnh bảng chữ cái Latinh bằng cách thêm các chữ như ash (æ), eth (ð), thorn (þ) và wynn (ƿ). Văn bản thời kỳ đầu cũng dùng rune Anglo-Saxon, còn các ấn bản học tập hiện đại thường thêm dấu trường âm và dấu chấm để làm rõ độ dài nguyên âm và cách phát âm.
A
a · /ɑ/
A với macron
ā · /ɑː/
Ash
æ · /æ/
Ash với macron
ǣ · /æː/
B
b · /b/
C
c · /k ~ tʃ/
D
d · /d/
Eth
ð · /θ ~ ð/
E
e · /e/
E với macron
ē · /eː/
F
f · /f ~ v/
G
g · /ɡ ~ j ~ ɣ/
H
h · /h ~ x ~ ç/
I
i · /i/
I với macron
ī · /iː/
L
l · /l/
M
m · /m/
N
n · /n/
O
o · /o/
O với macron
ō · /oː/
P
p · /p/
R
r · /r/
S
s · /s ~ z/
T
t · /t/
Thorn
þ · /θ ~ ð/
U
u · /u/
U với macron
ū · /uː/
Wynn
w · /w/
X
x · /ks/
Y
y · /y/
Y với macron
ȳ · /yː/
Đếm số
Số tiếng Anh cổ
So sánh chữ số La Mã đã chuẩn hóa với các dạng số đếm tiêu biểu trong tiếng Anh cổ. Từ chỉ số có thể thay đổi theo giống, cách, phương ngữ, bản thảo và ấn bản hiện đại.
Cơ chế ngôn ngữ
Ngữ pháp tiếng Anh cổ hoạt động ra sao
Tiếng Anh cổ dùng các biến tố để đánh dấu vai trò của từ, vì vậy danh từ, tính từ, đại từ và động từ biến đổi hình thức thường xuyên hơn trong tiếng Anh hiện đại.
Bốn cách ngữ pháp chính
Các biến tố chủ cách, đối cách, sở hữu cách và dữ cách cho biết chức năng của danh từ, tính từ và đại từ trong câu.
Giống ngữ pháp
Danh từ thuộc giống đực, giống cái hoặc giống trung; các từ liên quan thay đổi biến tố để hòa hợp.
Động từ mạnh và động từ yếu
Động từ mạnh thường biến đổi nguyên âm trong thân từ, còn động từ yếu thường tạo thì quá khứ bằng hậu tố âm răng.
Khám phá một cụm từ ngắn
Chọn một từ trong lời chào truyền thống bằng tiếng Anh cổ để xem dạng thức và vai trò của từ đó.
wes · là
Dạng mệnh lệnh ngôi thứ hai số ít của wesan, mang nghĩa là.
“ Wes þū hāl ” — Chúc bạn khỏe.
Quá trình phát triển
Từ nước Anh Anglo-Saxon đến tiếng Anh trung đại
Theo dõi tiếng Anh cổ từ các biến thể địa phương ban đầu, qua truyền thống văn học Tây Saxon, đến những thay đổi diễn ra nhanh hơn sau cuộc chinh phục của người Norman.
khoảng 450–850 SCN
Tiếng Anh cổ thời kỳ đầu
Các phương ngữ German Tây do người Angle, Saxon và Jute đưa tới Anh đã phát triển thành những phương ngữ tiếng Anh cổ theo vùng. Chữ viết thời kỳ đầu dùng cả rune lẫn bảng chữ cái Latinh cải biên.
khoảng 850–1066 SCN
Tiếng Anh cổ thời kỳ sau
Phương ngữ Tây Saxon nổi bật trong các bản thảo văn học còn lại, còn Mercia, Northumbria và Kent vẫn là những phương ngữ địa phương quan trọng.
khoảng 1066–1150 SCN
Chuyển tiếp sang tiếng Anh trung đại
Sau cuộc chinh phục của người Norman, sự tiếp xúc với tiếng Pháp cùng những biến đổi nội tại tiếp diễn đã định hình lại từ vựng, chính tả và biến tố, dẫn đến các biến thể tiếng Anh trung đại.
So sánh
Tiếng Anh cổ và tiếng Anh hiện đại
Nhiều từ tiếng Anh thông dụng vẫn cho thấy gốc tiếng Anh cổ dù âm thanh và chính tả đã thay đổi qua nhiều thế kỷ.
Tài liệu tham khảo
Niên đại và dạng thức ở đây là tài liệu học tập tóm lược. Chính tả thay đổi tùy theo bản thảo, phương ngữ và ấn bản hiện đại.
- The Unicode Consortium, các bảng mã chữ Latinh
- Old English Online, khóa học ngôn ngữ và lịch sử
- Từ điển Anglo-Saxon Bosworth–Toller
- Peter S. Baker, Introduction to Old English, ấn bản thứ 3