نظام نوشتاری
الفبای انگلیسی باستان
انگلیسی باستان الفبای لاتین را با حروفی مانند ash (æ)، eth (ð)، thorn (þ) و wynn (ƿ) سازگار کرد. متنهای آغازین از رونهای آنگلوساکسون نیز استفاده میکردند و ویرایشهای نوینِ آموزشی برای روشنکردن درازای واکه و تلفظ، اغلب ماکرون و حروف نقطهدار میافزایند.
A
a · /ɑ/
A با ماکرون
ā · /ɑː/
Ash
æ · /æ/
Ash با ماکرون
ǣ · /æː/
B
b · /b/
C
c · /k ~ tʃ/
D
d · /d/
Eth
ð · /θ ~ ð/
E
e · /e/
E با ماکرون
ē · /eː/
F
f · /f ~ v/
G
g · /ɡ ~ j ~ ɣ/
H
h · /h ~ x ~ ç/
I
i · /i/
I با ماکرون
ī · /iː/
L
l · /l/
M
m · /m/
N
n · /n/
O
o · /o/
O با ماکرون
ō · /oː/
P
p · /p/
R
r · /r/
S
s · /s ~ z/
T
t · /t/
Thorn
þ · /θ ~ ð/
U
u · /u/
U با ماکرون
ū · /uː/
Wynn
w · /w/
X
x · /ks/
Y
y · /y/
Y با ماکرون
ȳ · /yː/
شمارش
اعداد در انگلیسی باستان
رقمهای رومیِ بهنجارشده را با شکلهای نمونهایِ واژههای اعداد اصلیِ انگلیسی باستان مقایسه کنید. واژههای عدد بسته به جنس، حالت، گویش، نسخهٔ خطی و ویرایش نوین میتوانند متفاوت باشند.
سازوکار
دستور زبان انگلیسی باستان چگونه کار میکند
انگلیسی باستان برای نشاندادن نقش واژه از پایانهای تصریفی استفاده میکرد؛ از همین رو اسمها، صفتها، ضمیرها و فعلها در آن بیش از انگلیسی نوین تغییر شکل میدادند.
چهار حالت اصلی
پایانهای حالت فاعلی، مفعولی، مضافالیه و برایی نشان میدهند که اسمها، صفتها و ضمیرها در جمله چه نقشی دارند.
جنس دستوری
اسمها به طبقههای مذکر، مؤنث یا خنثی تعلق دارند و واژههای وابسته برای مطابقت، پایان خود را تغییر میدهند.
فعلهای قوی و ضعیف
فعلهای قوی اغلب واکهٔ ستاک را تغییر میدهند؛ فعلهای ضعیف نیز معمولاً زمان گذشته را با پسوندی دندانی میسازند.
بررسی یک عبارت کوتاه
از یک درود سنتیِ انگلیسی باستان واژهای برگزینید تا صورت و نقش آن را ببینید.
wes · باش
امرِ دومشخصِ مفرد از فعل wesan به معنای «بودن».
“ Wes þū hāl ” — سالم باش.
تحول
از انگلستان آنگلوساکسون تا انگلیسی میانه
سیر انگلیسی باستان را از گونههای نخستینِ منطقهایاش، از دل سنت ادبیِ ساکسون غربی، تا دگرگونیهایی که پس از فتح نورمنها شتاب گرفتند دنبال کنید.
حدود 450 تا 850 میلادی
انگلیسی باستانِ آغازین
گونههای ژرمنیِ غربی که آنگلها، ساکسونها و جوتها به بریتانیا آوردند، به گویشهای منطقهایِ انگلیسی باستان تبدیل شدند. نوشتار آغازین هم از رونها و هم از الفبای لاتینِ سازگارشده استفاده میکرد.
حدود 850 تا 1066 میلادی
انگلیسی باستانِ متأخر
ساکسون غربی در نسخههای خطیِ ادبیِ بازمانده برجسته شد و گویشهای مرسی، نورتامبری و کنتی نیز گویشهای منطقهایِ مهمی باقی ماندند.
حدود 1066 تا 1150 میلادی
گذار به انگلیسی میانه
پس از فتح نورمنها، تماس با زبان فرانسوی و دگرگونیِ درونیِ پیوسته، واژگان، املا و تصریف را از نو شکل داد و به پیدایش گونههای انگلیسی میانه انجامید.
مقایسه
انگلیسی باستان و انگلیسی نوین
بسیاری از واژههای روزمرهٔ انگلیسی با وجود سدهها تغییرِ آوا و املا، همچنان ریشههای انگلیسی باستانیشان را آشکار میکنند.
منابع
تاریخها و شکلها مرجعهای آموزشیِ فشردهای هستند. املا در نسخههای خطی، گویشها و ویرایشهای نوین متفاوت است.
- کنسرسیوم یونیکد: جدولهای خط لاتین
- وبگاه Old English Online: دورهٔ زبان و تاریخ
- فرهنگ آنگلوساکسونیِ Bosworth–Toller
- پیتر اس. بیکر، آشنایی با انگلیسی باستان، ویرایش سوم